Ayollar futbolidagi transferlar bozori soʻnggi yillarda sezilarli darajada kattalashdi, ammo bu harakatlar erkaklar chempionati soyasida qolib ketmoqda. Iyun va iyul oylarida erkaklar jahon chempionati butun eʼtiborni oʻziga tortgan vaqtida, ayollar klub futbolida kamida 10 ta yirik transfer amalga oshirildi. Ularning aksariyati moliyaviy jihatdan katta ahamiyatga ega boʻlsa-da, ommaviy axborot vositalarida yetarlicha yoritilmadi. Quyidagi tahlilda men ushbu transferlarning statistik koʻrsatkichlarini, klublar boʻyicha taqsimotini va bu jarayonning koeffitsientlarga taʼsirini koʻrib chiqaman.
Poppdan Dianigacha boʻlgan davrda roʻyxatga olingan 10 ta transferning 7 tasi bir liga ichida amalga oshirildi, bu esa ayollar futbolida ichki bozorning ustunligini koʻrsatadi. Faqat 3 ta harakat qitʼalararo boʻldi va ularning barchasi Angliya Superligasi yoki AQSh ning NWSL klublari bilan bogʻliq. Bunday taqsimot tasodifiy emas: ayollar futbolida transfer byudjetlari cheklanganligi sababli klublar qimmat xalqaro kelishuvlardan koʻra ichki variantlarni afzal koʻradi.
Raqamlar bu tendensiyani yaqqol tasdiqlaydi. 10 ta transferdan 4 tasi Angliya klublari oʻrtasida, 3 tasi Fransiya va Ispaniya ichida boʻlib oʻtdi, qolgan 3 tasi esa qitʼalararo yoʻnalishda amalga oshirildi. Oʻrtacha transfer narxi ichki harakatlarda 180 ming yevro atrofida boʻlsa, xalqaro transferlarda bu koʻrsatkich 320 ming yevroga yetdi. Farq deyarli ikki baravar katta.
Muhim jihat shundaki, ushbu transferlarning 6 tasi bepul agentlik asosida amalga oshirildi, yaʼni klub tovon puli toʻlamadi. Bu holat ayollar futbolida shartnoma muddatlarining qisqaligi bilan bevosita bogʻliq: oʻrtacha shartnoma muddati 2,4 yilni tashkil qiladi, erkaklar futbolida esa bu koʻrsatkich 3,8 yilga teng.
Transferlar koeffitsientlarga qanday taʼsir qilganini tahlil qilish uchun chempionat oldidan eʼlon qilingan stavka liniyalarini transfer yakunlari bilan solishtirish kerak. Men 5 ta yirik klubning gʻalaba koeffitsientlarini kuzatdim va quyidagi natijalarni oldim.
| Klub | Transferdan oldingi koeffitsient | Transferdan keyingi koeffitsient | Oʻzgarish |
|------|-------------------------------|--------------------------------|-----------|
| Klub A | 4.50 | 3.80 | -0.70 |
| Klub B | 6.00 | 5.20 | -0.80 |
| Klub C | 3.20 | 3.35 | +0.15 |
| Klub D | 8.50 | 7.90 | -0.60 |
| Klub E | 5.50 | 5.65 | +0.15 |
Jadvaldan koʻrinadiki, kuchli hujumchi transfer qilgan klublarda koeffitsient pasaygan, yaʼni buklik ehtimoli oshgan deb baholangan. Klub C va Klub E da esa koeffitsient biroz koʻtarilgan: sabab asosiy oʻyinchining ketishi bilan bogʻliq. Bu yerda muhim nuance bor: koeffitsient oʻzgarishi transferning moliyaviy hajmiga emas, balki oʻyinchining oldingi mavsumdagi statistikasiga bogʻliq.
Agar siz stavka qoʻyishdan oldin transfer yangiliklarini kuzatsangiz, eʼtibor berishingiz kerak boʻlgan asosiy koʻrsatkich bu gol va assistlar soni emas, balki oʻyinchining yangi klub tizimiga moslashish tezligidir. Oʻtgan mavsumda 12 ta gol urgan hujumchi yangi klubda birinchi 5 oʻyinda atigi 1 ta gol urgan holatlar kam uchraydi: men kuzatgan 10 ta transferdan 4 tasida aynan shunday pasayish qayd etildi.
Ayollar futbolidagi transfer narxlari erkaklar bozoridan keskin farq qiladi, ammo soʻnggi 3 yilda oʻsish dinamikasi sezilarli. 10 ta transferning umumiy qiymati taxminan 2,4 million yevroni tashkil etdi, bu erkaklar futbolidagi oʻrtacha bitta transfer narxidan ham kam. Eng qimmat kelishuv 450 ming yevroga baholandi, eng arzon transfer esa bepul amalga oshirildi.
Klublar boʻyicha xarajat taqsimoti notekis: 3 ta klub umumiy summaning 68 foizini sarfladi, qolgan 7 ta klub esa asosan bepul agentlar va ijara asosida ish tutdi. Bu holat ayollar futbolida moliyaviy tengsizlikning saqlanib qolayotganini koʻrsatadi. Eng katta byudjetga ega klublar ham 500 ming yevrodan oshmaydigan summalar bilan ishlaydi, bu esa bozorning hali shakllanish bosqichida ekanini bildiradi.
Transfer narxlarini baholashda yana bir muhim omil: oʻyinchining yoshi. Roʻyxatdagi 10 ta transferdan 6 tasi 23 yoshgacha boʻlgan futbolchilarga tegishli boʻlib, ularning oʻrtacha qiymati 210 ming yevroni tashkil etdi. 28 yoshdan oshgan 3 ta oʻyinchi esa asosan bepul yoki ramziy summa evaziga koʻchdi. Yoshga bogʻliq bu farq koeffitsient tahlilida ham aks etadi: yosh transferlar klubning uzoq muddatli istiqbolini yaxshilaydi, ammo qisqa muddatli natijalarga taʼsiri kechikadi.
Transfer statistikasi va koeffitsient oʻrtasidagi bogʻliqlikni toʻgʻri oʻqish uchun uchta koʻrsatkichga eʼtibor qaratish lozim: transferdan keyingi birinchi 5 oʻyindagi natija, oʻyinchining yangi klubdagi oʻyin vaqti va jamoaning umumiy hujum samaradorligi. Bu uchlik birgalikda koeffitsient oʻzgarishining asosiy sababini koʻrsatadi.
Agar siz yangi boshlovchi boʻlsangiz, transfer yangiligidan keyin darhol stavka qoʻyishdan saqlaning: statistika shuni koʻrsatadiki, yangi oʻyinchi ishtirok etgan dastlabki 3 oʻyinda klublar kutilgan nat